Εκκριτική Ωτίτιδα (Χρόνια Μέση Ωτίτιδα με Υγρό) στα παιδιά

Δρ. Μιχαήλ Τσακανίκος Χειρουργός ΠαιδοΩΡΛ

Η κατάσταση αυτή (όχι πάθηση κατ’ ουσίαν) χαρακτηρίζεται από συλλογή και παραμονή υγρού στο μέσο αυτί (πίσω από το τύμπανο) (τμήμα 2 εικ .1) χωρίς να έχει τα συμπτώματα της γνωστής μας οξείας μέσης πυώδους ωτίτιδας (πόνο, πυρετό, κακή διάθεση κλπ)

Ποια είναι επομένως τα πιθανά συμπτώματα της εκκριτικής ωτίτιδας σε ένα παιδί; 

Πολύ συχνά οι γονείς (αλλά και τα στενά πρόσωπα,κυρίως παππούδες και γιαγιάδες, τα άτομα που φροντίζουν το παιδί καθώς και οι δάσκαλοι) αναφέρουν ότι το παιδί , που άκουγε μέχρι πρότινος γενικά καλά, τελευταία δεν τους δίνει σημασία ,όλο θέλει πιο δυνατά την τηλεόραση και ρωτάει ‘τι’ και ΄τι’. Κάποιοι μάλιστα το χαρακτηρίζουν παιχνίδι ή αδιαφορία γιατί ‘μεγαλώνει και γίνεται αντιδραστικό’. 

Όμως η πραγματικότητα είναι άλλη, το παιδί έχει όλα αυτά τα συμπτώματα διότι η συλλογή και παραμονή του υγρού στο μέσο αυτί (το οποίο μειώνει την κινητικότητα του τυμπανοοσταριώδους συστήματος και την ορθή μεταφορά των ηχητικών σημάτων ) προκαλεί βαρηκοϊα (συνήθως ελαφρά ) χωρίς να έχει άλλα συμπτώματα (γι αυτό λέγεται και ‘σιωπηλή’ ωτίτιδα).


Ίσως κάποια μεγαλύτερα παιδιά να παραπονεθούν για ‘μπουκώμα’ και περίεργους ήχους του αυτιού τά οποία μπορεί να φεύγουν όταν χασμουριέται ή όταν μασάει και όταν καταπίνει.Σπάνια μπορεί να παραπονούνται ότι ακούν περίεργα τη φωνή τους.


Η εκκριτική ωτίτιδα είναι πιο συχνή σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας και πολλές φορές παρουσιάζεται μετά απο οξεία μέση πυώδη ωτίτιδα (ακόμη και αν αντιμετωπίστηκε με φάρμακα) ή μετά απο επίμονη καταρροή.

Η κατάσταση αυτή δεν πρέπει να περνάει απαρατήρητη γιατί και η ελαφρά βαρηκοία –που για ένα ενήλικα μπορεί να είναι αμελητέα – για ένα παιδί είναι πολύ σημαντική και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα μάθησης (μειωμένη απόδοση στο σχολείο) αλλά και συμπεριφοράς –όπως ανεξήγητος εκνευρισμός για παράδειγμα- (πιο σπάνια).

Καλό είναι το παιδί με τέτοια συμπτώματα να παραπέμπεται στον ειδικό παιδο-ωτορινολαρυγγολόγο.

Κατά την επίσκεψη στον ειδικό αρχικά θα δοθούν σημαντικές πληροφορίες με το λεπτομερές ιστορικό του παιδιού .Στην συνέχεια με τη κλινική εξέταση του παιδιού και με τη βοήθεια ειδικών συστημάτων (ωτοσκόπια ,τυμπανογράφο,κλπ) (εικόνα 2α ,2β) εμπεδώνεται η διάγνωση της εκκριτικής ωτίτιδας –η οποια θα πρέπει να διακρίνεται από άλλες μορφές μέσης ωτίτιδας.

Για την σωστή αντιμετώπιση της εκκριτικής ωτίτιδας στα πλαίσια της εξέτασης του παιδιού θα πρέπει να διερευνάται και η πιθανή αιτία. Γι αυτό ίσως χρειαστούν κάποιες επιπλέον εξετάσεις όπως: 

Ενδοσκόπηση μύτης και ρινοφάρυγγα .Γίνεται συνήθως με λεπτό εύκαμπτο ενδοσκόπιο (εικόνα 3α),που είναι ανεκτό απο τα παιδιά (εικόνα 3β) ή ευθύ λεπτό ενδοσκόπιο. Οι ακτινογραφίες αποφεύγονται –λόγω ακτινοβολίας- γίνονται μόνο επι έλειψης ενδοσκοπίων.

Με την ενδοσκόπηση αναγνωρίζονται προβλήματα της μύτης όπως η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος (στραβό διάφραγμα),η υπερτροφία των κογχών-αλλεργική ρινίτιδα και κυρίως η υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων (εικόνα 3γ).

Οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) συνήθως είναι υπεύθυνες για την εκκριτική ωτίτιδα αλλά και για άλλα προβλήματα (ρινίτιδες,ροχαλητό και απνοιες στον ύπνο) στα παιδιά.

Μπορεί επίσης να χρειαστεί να γίνει αλλεργιολογικός έλεγχος, αν κατα την κλινική εξέταση αναγνωριστούν σημεία αλλεργίας 

Με όλα αυτά τα δεδομένα ο παιδο-ωτορινολαρυγγολόγος θα αποφασίσει πώς θα αντιμετωπιστεί το παιδί σας.

Να σημειωθεί ότι το κάθε παιδί έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες .Μπορεί πχ να υπάρχουν ανατομικές και λειτουργικές διαταραχές στόματος-φάρυγγα ,ιδιαίτερα ίσως προβλήματα υγείας και επομένως το κάθε παιδί αντιμετωπίζεται σαν ξεχωριστή οντότητα.


Οι επιλογές της αντιμετώπισης της εκκριτικής ωτίτιδας είναι :


Συντηρητική αντιμετώπιση. Μπορεί να χορηγηθούν κάποια φάρμακα αρχικά - αν δεν εχει πάρει μέχρι τότε το παιδί- αλλιώς δεν δίνεται καμία αγωγή και παρακολουθείται ανά μήνα για ένα τρίμηνο.

Υπάρχουν αρκετές πιθανότητες μέσα σ αυτο το διάστημα να γίνει αυτόματη ίαση (φυσική πορεία της νόσου).

Οι πιθανότητες αυτόματης ίασης είναι πολύ περισσότερες τους καλοκαιρινούς μήνες.


Χειρουργική αντιμετώπιση. Η Χειρουργική επέμβαση υπό γενική αναισθησία είναι η μυριγγοτομή -υπό το μικροσκόπιο γίνεται μικρή τρύπα στο τύμπανο και αφαιρεση του υγρού με ειδική αναρρόφηση)-στη φάση αυτή θα αποφασιστεί, απο τον χειρουργό ΩΡΛ,αν θα τοποθετηθεί σωληνίσκος αερισμού.


Ο σωληνίσκος αερισμού –ανάλογα με τον τύπο -εχει διαρκεια ζωής 8-10μην. και συνήθως αποβάλλεται σταδιακά απο τον οργανισμό ενώ παράλληλα γίνεται αυτόματα σύγκλειση της τρύπας του τυμπάνου. Όσο υπάρχει ο σωληνίσκος- ο οποίος ελέγχεται ανα μήνα απο τον ΩΡΛ- χρειάζονται κάποιες προφυλάξεις απο το νερό.


Γενικά ,στα πλαίσια της παρακολούθησης ενός παιδιού με εκκριτική ωτίτιδα, αν το τέλος του τριμήνου συμπίπτει με τις αρχές του καλοκαιριού –και το υγρό παραμένει –δίνουμε το περιθώριο της αναμονής μέχρι το τέλος του καλοκαιριού.


Για δύο βασικούς λόγους:

 1)της πιθανότητας αυτόματης ίασης (~50%) και

 2)των προβλημάτων που θα έχει το παιδί (ιδιαίτερα τα μεγαλύτερα ) με τα θαλασσινά μπάνια αν γίνει επέμβαση με σωληνίσκους αρχές καλοκαιριού.

Εξαίρεση αποτελούν τα παιδιά με γνωστή συνυπάρχουσα νευροαισθητήρια βαρηκοία οπου η εκκριτική ωτιτιδα επιβαρύνει την βαρηκοία τους


Η επέμβαση αυτή ειναι μικρή και μικρής διάρκειας γίνεται πάντα υπό γενική αναισθησία και συνήθως συνδυάζεται με αδενοτομή ή και αμυγδαλεκτομή, εφ’ όσον βέβαια έχουν προκύψει τέτοιες ενδείξεις κατά την κλινική εξέταση του παιδιού.


Επισκέψεις με ραντεβού:

ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ

Δευτέρα: 17:00-20:00
Πέμπτη: 17:00-20:00

ΠΑΙΔΩΝ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ

Δευτέρα: 10:00-12:30 
Τετάρτη: 
10:00-12:30 & 17:30-19:30